{"id":5147,"date":"2019-09-27T02:14:02","date_gmt":"2019-09-26T23:14:02","guid":{"rendered":"http:\/\/tamayacikel.com\/?p=5147"},"modified":"2023-09-26T00:22:16","modified_gmt":"2023-09-25T21:22:16","slug":"adapazarinda-koy-enstitulu-bir-ogretmen-hasan-dabak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.tamayacikel.com\/?p=5147","title":{"rendered":"Adapazar\u0131’nda K\u00f6y Enstit\u00fcl\u00fc bir \u00f6\u011fretmen-Hasan Dabak"},"content":{"rendered":"

Ay\u015fe Han\u0131m ve Hasan Bey Budaklar\u2019da oturuyorlar. Buras\u0131 Adapazar\u0131\u2019n\u0131n, \u015fehre pek yak\u0131n bir k\u00f6y\u00fc. Ay\u015fe Han\u0131m do\u011fma b\u00fcy\u00fcme bural\u0131. Hasan Bey Erzurumlu. O bir K\u00f6y Enstit\u00fcl\u00fc \u00f6\u011fretmen, \u00f6\u011fretirken e\u011fiten\u2026 <\/em><\/p>\n

Arkada\u015f\u0131m\u0131z \u00dcnal Bey\u2019in anne ve babas\u0131 onlar. Son derece candan kar\u015f\u0131l\u0131yorlar bizi. Hayatlar\u0131 bu k\u00f6yde ge\u00e7mi\u015f. \u201cNeden k\u00f6y?\u201d diye sormaya gerek var m\u0131? Sormuyorum.\u00a0<\/em><\/p>\n

Hasan Bey:<\/em><\/p>\n

Buradaki okulda m\u00fcd\u00fcrl\u00fck yapt\u0131m ben. O d\u00f6nem \u00f6\u011fretmenlik yapm\u0131\u015f olanlar \u015fimdi beni g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde elimi \u00f6per. \u00c7ok d\u00fczg\u00fcn giyinirdim. Her g\u00fcn kravat takard\u0131m. Enstit\u00fcdeyken yakas\u0131 kolal\u0131 olmayan g\u00f6mlek, \u00fct\u00fcs\u00fcz pantolon giyemezdik. Okuldan mezun oldum, art\u0131k eve d\u00f6n\u00fcyorum, gittim \u00f6nce bir k\u00f6m\u00fcr \u00fct\u00fcs\u00fc ald\u0131m. <\/em><\/p>\n

\u00d6\u011fretmenli\u011fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnden beri gazete abonesiyim. Okumadan duramam.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>Ay\u015fe Han\u0131m:<\/em><\/p>\n

– Benim kendi evime her g\u00fcn gazete gelirdi. Babam Cumhuriyet Gazetesi okurdu. Bir de Hayat Mecmuas\u0131 al\u0131rd\u0131. Bizim \u00e7ok i\u015fimiz olurdu. Geceleyin yatmadan \u00f6nce bunlar\u0131 okuyun derdi babam. Yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okuyun, resimlerine bak\u0131n derdi. Yani bizim de baba evinden okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z vard\u0131r.<\/em><\/p>\n

Hasan Bey:<\/em><\/p>\n

– Ben buraya geldi\u011fim sene Adapazar\u0131\u2019na tiyatro gelirdi. So\u011fuksu’dan bir \u00e7ocuk vard\u0131, bu i\u015fleri o organize ederdi. Hamdi \u00d6zarutan.<\/em><\/p>\n

Ay\u015fe Han\u0131m:<\/em><\/p>\n

– B\u00fct\u00fcn \u00fcnl\u00fc tiyatrocular\u0131 yak\u0131ndan g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr orada. Y\u0131ld\u0131z Kenterler, Muammer Karacalar… <\/em>\u00a0<\/em><\/p>\n

Konu\u015fmalar daha sonra K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fcne gelecek. S\u00f6yle\u015fimiz boyunca Hasan Dabak \u00f6nce \u00e7ocuk, sonra gen\u00e7 bir \u00f6\u011fretmen olacak; bize o g\u00fcnleri anlatacak. Yine s\u00f6yle\u015fi boyunca Ay\u015fe Han\u0131m \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki sehpay\u0131 hi\u00e7 bo\u015f b\u0131rakmayacak\u2026 \u0130kram\u0131n\u0131 bize hissettirmeden yapacak ama\u2026 K\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlarla mutfa\u011f\u0131na gidip gelecek durmadan. B\u00f6reklerini, tatl\u0131lar\u0131n\u0131 hep duyard\u0131k da tatmam\u0131\u015ft\u0131k. Bay\u0131ld\u0131k!<\/em><\/p>\n

S\u00f6yle\u015fi: Hasan \u00d6\u011fretmen (Hasan Dabak)<\/strong><\/p>\n

Tamay A\u00e7\u0131kel<\/strong><\/p>\n

1933 Erzurum do\u011fumluyum. \u0130lkokulu Erzurum\u2019un Gez k\u00f6y\u00fcnde okudum. Okul, \u00f6nce \u00f6\u011fretmenliydi. \u00d6\u011fretmenler geldiler fakat ev bulamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcre sonra k\u00f6yden gittiler. \u00dc\u00e7 defa ayn\u0131 s\u0131n\u0131fta tekrar yapt\u0131k. En sonunda bir e\u011fitmen geldi. E\u011fitmeni biliyor musunuz? Askerli\u011fini yapm\u0131\u015f, okuma yazma bilen ki\u015fileri alt\u0131 ay kursa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar. Sonra da k\u00f6ylere g\u00f6nderirler. E\u011fitmenler \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fa kadar okuturlard\u0131. Ellerinde bir k\u0131lavuz vard\u0131. D\u00f6rt i\u015flemi \u00f6\u011fretir, onun d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir \u015fey \u00f6\u011fretmezlerdi. Baz\u0131lar\u0131 \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 oldu, y\u0131llarca e\u011fitmenlik yapt\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fta okuldayken i\u00e7eriye \u00fc\u00e7 ki\u015fi girdi. E\u011fitmeni tefti\u015fe gelmi\u015fler. Biri K\u00f6y Enstit\u00fclerinde e\u011fitim \u015fefi, di\u011feri haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretmeni, biri de bir abiymi\u015f. E\u011fitim \u015fefi olan Hamit Bey bize bir \u015feyler okuttu. Tek tek okuyoruz… S\u0131ra bana geldi. \u00c7ok g\u00fczel okudum, o da aferin dedi, sonra beni tahtaya kald\u0131rd\u0131. Toplama \u00e7\u0131karma \u00e7arpma yapt\u0131m. \u00d6b\u00fcrleri de yapt\u0131 ama iyi yapamad\u0131lar. Arkada\u015f\u0131n\u0131z bunlar\u0131 biliyor, siz niye bilmiyorsunuz, dedi. Onlar da hep bir a\u011f\u0131zdan: “Ona babas\u0131 \u00f6\u011fretti!” dediler.<\/p>\n

K\u00f6y\u00fcm\u00fcz\u00fcn yan\u0131ndan yol ge\u00e7iyordu. Cumartesi pazar g\u00fcnleri Pulur K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc \u00f6\u011frencileri ge\u00e7erlerdi oradan. \u00c7ar\u015f\u0131ya giderlerdi. Ayaklar\u0131nda postal, boz pantolon, ba\u015flar\u0131nda \u015fapka; rap rap y\u00fcr\u00fcyerek. Hayran kal\u0131rd\u0131m onlara. Hamit \u00d6\u011fretmen; “Seni K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fcne alsam gelir misin, okumaya?” diye sorunca bir s\u00fcre konu\u015famad\u0131m sevincimden. Gelirim dedim. Bana bir k\u00e2\u011f\u0131t verdi. A\u011fustosun be\u015finde gel kay\u0131t edeyim dedi. Ama o gece hi\u00e7 uyuyamad\u0131m. 5 A\u011fustos’ta gittim. Kay\u0131t ettiler, sonra bir abi geldi yan\u0131ma, beni bir yere g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Orada bana elbiselerimi verdi. Pantolon, i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131r\u0131 ve ayakkab\u0131. Dedi, bunlar\u0131 hemen \u015fimdi giymeyeceksin. Ak\u015fam sizi toplay\u0131p kapl\u0131caya g\u00f6t\u00fcrece\u011fim, y\u0131kand\u0131ktan sonra giyeceksiniz. Haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n binas\u0131na gittik. 20-30 ki\u015fi vard\u0131k. Bayburt’tan, G\u00fcm\u00fc\u015fhane\u2019den, Erzurum\u2019un il\u00e7elerinden gelmi\u015fler onlar da. Ak\u015fam olana kadar bekledik orada. Geldi o abi, yine bizi s\u0131raya dizdi. Il\u0131ca zaten \u00e7ok yak\u0131n, \u015f\u00f6yle 1 km kadar. T\u0131ra\u015f ettiler, y\u0131kand\u0131k. Havlu da\u011f\u0131tt\u0131lar. Yeni \u015feylerimizi giydik, eskilerimizi de bir torbaya koyduk. Yatakhaneye g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler bizi. A\u011fa\u00e7tan ranzalar vard\u0131. Yapacaklar\u0131m\u0131z\u0131 anlatt\u0131lar. \u00d6yle ba\u015flad\u0131k. Sabah erkenden kampana \u00e7alar, o abi gelir bizi kald\u0131r\u0131rd\u0131. \u00d6\u011fretmenden ba\u015fka bir de b\u00fcy\u00fck s\u0131n\u0131flardan derse girerlerdi bize. \u0130kinci sene d\u00f6rde ge\u00e7ince art\u0131k bize \u00e7al\u0131\u015fma da yapt\u0131rd\u0131lar. Okulun b\u00fcy\u00fck arazisi vard\u0131. Mercimek yolard\u0131k ellerimizle. Bazen in\u015faatlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131k. Abiler duvar \u00f6rerken ba\u011f\u0131r\u0131rd\u0131; k\u00fcre\u011fi uzat malay\u0131 uzat diye. Be\u015fi orada bitirdik, birinci s\u0131n\u0131fa ge\u00e7tik. Bir \u015fayia yay\u0131ld\u0131 o zaman. Yeni bir k\u00f6y enstit\u00fcs\u00fc kurulmu\u015f buradan \u00fc\u00e7 s\u0131n\u0131f\u0131 Van’a g\u00f6ndereceklermi\u015f. \u00c7ok g\u00fczel bir yerdeymi\u015f okul. Ernis K\u00f6y Enstit\u00fcs\u00fc\u2026 \u0130\u015fte ba\u011fl\u0131k bah\u00e7elikmi\u015f, g\u00f6l\u00fcn yak\u0131n\u0131ndaym\u0131\u015f, yan\u0131ndan vapurlar ge\u00e7iyormu\u015f… Bizim haz\u0131rl\u0131k s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc yaz\u0131ld\u0131. \u0130ki s\u0131n\u0131f daha yazd\u0131lar, 110 ki\u015fi oldu. Kas\u0131m ay\u0131ndayd\u0131k. Okula be\u015f alt\u0131 tane \u00e7atma otob\u00fcs geldi, karoserleri tahtadan. Bizi bindirdiler. \u0130ki \u00fc\u00e7 tane de kamyon geldi, onlara da e\u015fya, yiyecek falan y\u00fcklettiler. Bize iki \u00fc\u00e7 g\u00fcn izin verdiler, evlerinize gidin gelin diye. Ben k\u00f6ye gittim, Van’a gidece\u011fimizi s\u00f6yledim. Anlatt\u0131m, okul g\u00f6l\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131nda dedim. Ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar, aman sak\u0131n g\u00f6l\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131na falan gitme, g\u00f6l kendine \u00e7eker dediler. \u00d6yle bir \u015fayia\u2026 G\u00fcya Van G\u00f6l\u00fc kabaracakm\u0131\u015f, d\u00fcnyay\u0131 i\u00e7ine alacakm\u0131\u015f\u2026 Bindik otob\u00fcslere gidiyoruz. A\u011fr\u0131’ya kadar yol g\u00fczel, stabilize yol. Erzurum’dan \u00e7\u0131kt\u0131k, Hasankale, Horasan. Horasan’dan yol ikiye ayr\u0131l\u0131yor; biri A\u011fr\u0131’ya, biri Kars’a gidiyor. A\u011fr\u0131 taraf\u0131na girdik. Tanr\u0131 Da\u011flar\u0131\u2026 Araba b\u00f6yle d\u00f6n\u00fcyor d\u00f6n\u00fcyor. \u015eof\u00f6r\u00fcn biri dedi ki Do\u011fu’ya bak\u0131n, \u015fimdi A\u011fr\u0131 da\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rece\u011fiz. A\u011fr\u0131 Da\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck; uzakta bir \u00e7ad\u0131r, bembeyaz bir \u00e7ad\u0131r! A\u011fr\u0131’ya vard\u0131k. Yemek filan verdiler bize, biraz e\u011flendik, yeniden yola koyulduk. Yollar tamam\u0131yla toprak yol. Arabalar gidemiyor, bat\u0131yor. Toz duman. Erci\u015f’te otob\u00fcsten inince etraf\u0131m\u0131z insanlarla doldu. \u0130lk defa otob\u00fcs g\u00f6r\u00fcyorlar. Ondan sonra da okulun bulundu\u011fu yere geldik. Biz g\u00f6l\u00fcn k\u0131y\u0131s\u0131nda g\u00fczel bir okul hayal ediyoruz, bir de ne g\u00f6relim! Okul diye b\u00f6yle derme \u00e7atma binalar! E\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 ald\u0131k, m\u00fcd\u00fcr bizi bir yere g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Hemen s\u00fcp\u00fcrge k\u00fcrek verdiler elimize, s\u00fcp\u00fcrd\u00fck temizledik. Su yok, elektrik yok… Bize kumanya da\u011f\u0131tt\u0131lar, yerlere kuru otlar serdiler. \u00dczerlerine de battaniye. Orada ka\u00e7 g\u00fcn yatt\u0131k hat\u0131rlam\u0131yorum. Ertesi sabah ustalar geldi ve hemen i\u015fe ba\u015flad\u0131lar. Demek onlar biz gitmeden \u00f6nce h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan ayarlanm\u0131\u015f. Bir k\u0131sm\u0131 elektrik santral\u0131 kuruyor, bir k\u0131sm\u0131 hamam yap\u0131yor, di\u011ferleri de o eski binalar\u0131n i\u00e7ine boru d\u00f6\u015f\u00fcyor. Binalara su getirecekler.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Oras\u0131 eskiden iskeleymi\u015f, gemiler u\u011frarm\u0131\u015f. Van G\u00f6l\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan gemiler baya\u011f\u0131 yolcu gemisi. Tur yap\u0131yorlar. Van, Erci\u015f, Adilcevaz… \u0130skele kalk\u0131nca seyyar jandarma alay\u0131 gelmi\u015f oraya yerle\u015fmi\u015f. Binalar\u0131 onlar yapm\u0131\u015f.<\/p>\n

K\u0131\u015fa kadar biz hep b\u00f6yle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Ama \u00e7ok zorluk \u00e7ektik. F\u0131r\u0131n\u0131m\u0131z yoktu, ekmek Erci\u015f’ten gelirdi. Baz\u0131 zamanlar hava ya\u011fmurlu ya da kar ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011funda \u00f6\u011fleye, ikindiye kadar yemek yiyemedi\u011fimizi hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n

Bir kilometre g\u00fcneyimizde, da\u011f\u0131n yamac\u0131nda bir su kayna\u011f\u0131 vard\u0131. Kaynaktan okula su getirece\u011fiz. K\u0131rk ki\u015fi buray\u0131 kazaca\u011f\u0131z. Kazma k\u00fcrekleri elimize verdiler. Gece g\u00fcnd\u00fcz kazd\u0131k. Yar\u0131m metre geni\u015fli\u011finde yar\u0131m metre derinli\u011finde kaz\u0131p haz\u0131rlad\u0131k. Sonra borular\u0131 d\u00f6\u015fediler ve okula su geldi. Bunlar\u0131 becerdik ama o k\u0131\u015f \u00e7ok zorluk \u00e7ektik. Tarif edemem yani. \u00c7ok \u00fc\u015f\u00fcrd\u00fck. Dokuz ki\u015fi \u00f6ld\u00fc. Biri kalpten \u00f6ld\u00fc. Bo\u011fulan da oldu galiba, \u00e7ok zaman ge\u00e7ti hat\u0131rlayam\u0131yorum. Di\u011ferleri de galiba zat\u00fcrreeydi, \u00fc\u015f\u00fctt\u00fcler kendilerini. O zamanlar \u00e7aresi yoktu. Okulun yan\u0131nda bir t\u00fcmsek vard\u0131, oraya g\u00f6md\u00fcler. Bizim s\u0131n\u0131ftan \u00f6len olmad\u0131.<\/p>\n

\u0130kiye ge\u00e7ti\u011fimiz zaman okula yard\u0131m ya\u011fmaya ba\u015flad\u0131. Diyarbak\u0131r taraf\u0131ndan trenle, Erzurum’dan kamyonlarla otob\u00fcslerle geldi yard\u0131mlar. Kuma\u015flar, ayakkab\u0131lar… 20-30 terzi \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0131yor, kimi elbise dikiyor kimisi de g\u00f6mlek dikiyor. Ranzalar kalkt\u0131, onlar\u0131n yerine karyolalar kondu. B\u00fcy\u00fck bir yemekhane, yeni s\u0131n\u0131flar falan\u2026 rahata kavu\u015ftuk.<\/p>\n

Art\u0131k okul tamamen faaliyete ge\u00e7mi\u015fti. Okulun baya\u011f\u0131 arazisi vard\u0131. Trakt\u00f6r yoktu bizde. Belki di\u011fer enstit\u00fclerde vard\u0131r da bizim orada yoktu. Topra\u011f\u0131 biz bellerdik. Ba\u015f\u0131m\u0131zda tar\u0131m \u00f6\u011fretmeni; asker gibi dizilirdik, sonra tempoyla beli kald\u0131r\u0131p vurur, topra\u011f\u0131 devirirdik. Bazen de kirizma yapard\u0131k. Kirizmada baya\u011f\u0131 bir derin olarak topra\u011f\u0131n alt\u0131 \u00fcst\u00fcne getirilir. Bu arazilere Pulur\u2019da mercimek, \u015fu bu ekerlerdi, bizim burada bostan: karpuz, so\u011fan, patates…<\/p>\n

\"\"<\/a>\u0130kinci \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fa ge\u00e7ince, i\u015f \u00f6\u011fretmenimiz bize dedi ki size kiremit dizmeyi \u00f6\u011fretece\u011fim. Erci\u015f’te \u00e7ok verimli bir arazi var, oraya devlet hara yapacakm\u0131\u015f. \u00d6\u011fretmen galiba m\u00fcteahhitle konu\u015fmu\u015f, binalar\u0131n yap\u0131m\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmak \u00fczere bizden be\u015f ki\u015fiyi oraya g\u00f6nderdiler. Y\u00fcr\u00fcyerek gittik, kendimizi tan\u0131tt\u0131k. 5-10 g\u00fcn orada kiremit dizdik. O i\u015f bittikten sonra da m\u00fcteahhidin yan\u0131nda ustalara yard\u0131m ettik. Har\u00e7 ta\u015f\u0131d\u0131k falan\u2026 bir ay \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Kuru otlar\u0131n \u00fczerinde yatt\u0131k uyuduk. \u00dc\u015f\u00fcm\u00fcyorduk. Bir ayl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bize y\u00fczer ya da y\u00fcz on be\u015fer lira verdiler. O zaman i\u00e7in \u00e7ok para. Babalar\u0131m\u0131zdan gelen ayda 5-10 lira. O parayla Erci\u015f’e geldik, g\u00f6mlek ald\u0131k, elbise ald\u0131k. Hayat\u0131mda en sevindi\u011fim olay o olmu\u015ftu.<\/p>\n